Στις 28 Σεπτεμβρίου του 1932 γεννήθηκε στη μακρινή Χιλή, κοντά στο Σαντιάγο, ο Βίκτορ Λίδιο Χάρα Μαρτίνεθ, ο θεατρικός σκηνοθέτης, συγγραφέας και μουσικός Βίκτορ Χάρα που έμελλε να γίνει παγκόσμιο σύμβολο αντίστασης και διαμαρτυρίας, όταν στα 41 του χρόνια, πάλι μήνας Σεπτέμβριος ήταν, έπεσε νεκρός από τις σφαίρες των πραξικοπηματιών της χώρας του, κατά το στυγερό καθεστώς του δικτάτορα Πινοσέτ. Ο Βίκτορ Χάρα, ο άνθρωπος που έγινε έμπνευση για πολλούς καλλιτέχνες ανά τον κόσμο, ανάμεσά τους ο Μπρους Σπρίνγκστιν και η Τζόαν Μπαέζ, εκείνος που με την κιθάρα και τα τραγούδια του αφιερώθηκε στον αγώνα για μια κοινωνία δίκαιη, μια κοινωνία που θα υπερασπίζεται φτωχούς και κατατρεγμένους, που θα παλεύει για την ειρήνη, την ισότητα και την ευημερία. Στην πράξη. Και όχι στα λόγια.
«Δεν τραγουδάω για να τραγουδήσω, ούτε επειδή έχω ωραία φωνή. Τραγουδάω γιατί η κιθάρα έχει και συναίσθημα έχει και σκοπό. Έχει την καρδιά της γης και τα φτερά του περιστεριού. (…) Το τραγούδι μου είναι μια σκάλα για να ανέβουμε στ΄ άστρα. Γιατί το τραγούδι έχει νόημα όταν χτυπάει στις φλέβες εκείνου που θα πεθάνει τραγουδώντας, τραγουδώντας αληθινά το τραγούδι του».
Αυτά ήταν τα λόγια από το τραγούδι του Βίκτορ Χάρα «Μανιφέστο», ένα από τα πιο γνωστά τραγούδια που μας άφησε. Ένα από τα τραγούδια του που έμελλε να αποδείξει με τον πιο δραματικό τρόπο και την αλήθεια του. Γιατί ο Βίκτορ Χάρα πέθανε τραγουδώντας για όλα όσα πίστευε. Αμέσως μετά το πραξικόπημα του Πινοσέτ και της CIA ενάντια στην αριστερή κυβέρνηση συνασπισμού του εκλεγμένου σοσιαλιστή Σαλβαδόρ Αλιέντε, οι στρατιώτες αφού συνέλαβαν τον Βίκτορ Χάρα στο Πολυτεχνείο όπου βρισκόταν μαζί με άλλους καθηγητές και φοιτητές του, σύμφωνα με όσα γράφει στο βιβλίο της η σύζυγός του Τζόαν, μόλις τον αναγνώρισε ένας υπαξιωματικός τον χτύπησε στο κεφάλι βρίζοντάς τον, και τον έριξε κάτω κλωτσώντας τον στην κοιλιά και τα πλευρά. Οι σύντροφοί του τον θυμούνται με αίματα στο κεφάλι να τον μεταφέρουν σε ένα υπόγειο για «επικίνδυνους κρατούμενους» και όταν ο βασανιστής του με το ψευδώνυμο «Πρίγκιπας» τον αναγνώρισε, γέλασε σαρκαστικά, έκανε τάχα πως έπαιζε κιθάρα, του έβαλε το χέρι στο λαιμό και φώναξε: «Τι κάνει εδώ αυτός ο μπάσταρδος; Μην τον αφήσετε να φύγει από εδώ. Αυτός είναι reserve για μένα!»
Σε μαρτυρία που έφτασε στη σύζυγο του Βίκτορ Χάρα, λέγεται πως την ώρα που τον τον βασάνιζαν, ο αξιωματικός με το παρατσούκλι «πρίγκιπας» του φώναξε, στα πρόθυρα της υστερίας: «Τραγούδα τώρα, αν μπορείς, κάθαρμα!». Γράφεται μάλιστα ότι του τσάκισε τα δάχτυλα με τον υποκόπανο του όπλου.
Ο Χοσέ Αλφόνσο Παρέδες Μάρκες, τότε 18 χρονών στρατιώτης, ήταν μάρτυρας της δολοφονίας του Βίκτορ Χάρα. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του, δύο στρατιωτικοί έπαιξαν «ρώσικη ρουλέτα» και πυροβόλησαν στο κεφάλι τον Βίκτορ Χάρα, ενώ στη συνέχεια διέταξαν τους στρατιώτες να πυροβολήσουν το άψυχο σώμα του. Πυροβόλησαν όμως και άλλους 14 κρατούμενους οι οποίοι ήταν μάρτυρες της δολοφονίας του.
Ο Βίκτορ Χάρα βρέθηκε με 44 σφαίρες στο κορμί του, μια βαθιά πληγή στο κεφάλι, τρομακτικούς μώλωπες, σκισμένα ρούχα και εσώρουχα, σαν κομμένα με μαχαίρι, μια μεγάλη πληγή στην κοιλιά, και με χέρια που κρέμονταν περίεργα παραμορφωμένα, σαν αν είχαν σπάσει τις παλάμες…
Τον Ιούλιο του 2026, 53 χρόνια μετά τη δολοφονία του Βίκτορ Χάρα, η εφημερίδα Guardian έγραψε ότι οι αρχές της Χιλής συνέλαβαν και τον τελευταίο φυγόδικο καταζητούμενο: τον Νέλσον Χάασε Ματσέι, απόστρατο συνταγματάρχη, ο οποίος είχε εξαφανιστεί το 2023, όταν καταδικάστηκε ερήμην μαζί με ακόμη έξι πρώην στρατιωτικούς για τις δολοφονίες του Βίκτορ Χάρα και του Λιτρέ Κιρόγα. Ο απόστρατος συνταγματάρχης Νέλσον Χάασε Ματσέι επέμενε για χρόνια ότι δεν βρισκόταν στο στάδιο εκείνες τις μέρες των συλλήψεων, ωστόσο μετά από ένορκες καταθέσεις πολλών μαρτύρων, αποδείχθηκε πως έλεγε ψέματα και ότι ήταν παρών στα εγκλήματα που διαπράχθηκαν εκεί, καθώς και ότι είχε συνεργαστεί στενά με τον επικεφαλής της Διεύθυνσης Εθνικών Πληροφοριών, ο οποίος καταδικάστηκε συνολικά σε 500 χρόνια κάθειρξης για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας…
Ο δικτάτορας Πινοσέτ πέθανε το 2009 στα 91 του χρόνια, χωρίς ποτέ να λογοδοτήσει και να πληρώσει για τα εγκλήματά του. Έμεινε στην ιστορία ως ένας από τους πιο στυγνούς δικτάτορες εγκληματίες.
Ο Βίκτορ Χάρα στα 41 χρόνια που περπάτησε σ’ αυτή τη Γη, έγινε με την κιθάρα και τα τραγούδια του ένα από τα ισχυρότερα παγκόσμια σύμβολα του δίκαιου αγώνα για τον άνθρωπο.
Επιμέλεια – Παρουσίαση: Ειρήνη Λαλάκη