Την 1η Οκτωβρίου του 2025 έφυγε απ’ αυτήν εδώ τη Γη η Τζέιν Γκούντολ. Το όνομά της σχεδόν άγνωστο στους πολλούς από μας. Αλλά μόλις σας πω πως είναι εκείνη που πέρασε όλη της τη ζωή στην Αφρική με τους χιμπατζήδες, μπορεί κάτι να έχετε ακούσει και κάτι να θυμηθείτε.
Εξ αφορμής της ημέρας του θανάτου της, αλλά και με την αφορμή της παγκόσμιας ημέρας για τα δικαιώματα και την προστασία των ζώων στις 4 Οκτωβρίου, ας θυμηθούμε σήμερα δυο τρία πράγματα για αυτή τη γυναίκα που αφιέρωσε 60 χρόνια από τη ζωή της στη μελέτη των χιμπατζήδων, έγινε παγκοσμίως η κορυφαία επιστήμονας στη ειδικότητά της και ανέπτυξε ποικίλες πρωτοβουλίες παγκοσμίως για την ευαισθητοποίηση των ανθρώπων σε θέματα περιβάλλοντος.
Η Τζέιν Γκούντολ στα 26 της χρόνια βρέθηκε στην Τανζανία για να παρατηρήσει και να καταγράψει τη συμπεριφορά των χιμπαντζήδων. Και τα αποτελέσματα των ερευνών και της μελέτης της ανέτρεψαν όλα όσα νομίζαμε ότι γνωρίζουμε για ΄κείνους εμείς οι άνθρωποι…
Η Τζέιν Γκούντολ ήταν η πρώτη που έδωσε ονόματα στους χιμπατζήδες που μελετούσε, ουσιαστικά ζώντας μαζί τους στο φυσικό τους περιβάλλον, δεν τους έβαλε σε κανένα εργαστήριο βέβαια, και μάλιστα μέχρι σήμερα είναι ο μόνος άνθρωπος που μια κοινωνία χιμπατζήδων την αποδέχθηκε ως μέλος της ομάδας της, όταν εκείνη έζησε μαζί τους για 22 μήνες.
Πολύ συνοπτικά, από την πολυετή μελέτη και έρευνα της Τζέιν Γκούντολ ξέρουμε πια ότι οι χιμπατζήδες φτιάχνουν και χρησιμοποιούν εργαλεία, κάτι που νομίζαμε πως μόνο ο άνθρωπος έχει κάνει. Μάθαμε επίσης ότι οι χιμπατζήδες δεν είναι αποκλειστικά χορτοφάγοι, όπως νομίζαμε, έχουν προσωπικότητα, μυαλό και συναισθήματα όπως κι εμείς, φτιάχνουν δε μικρές κοινωνίες φροντίζοντας ο ένας τον άλλον και αναπτύσσουν κοινωνικές και φιλικές συμπεριφορές, τις οποίες εκφράζουν με φιλιά, αγκαλιές, φιλικά χτυπήματα στην πλάτη, ακόμη και γαργαλητά, συμπεριφορές που παραδοσιακά θεωρούνται «ανθρώπινες», όπως επισημαίνουν οι ανθρωπολόγοι.
Το 1995, η Τζέιν Γκούντολ έλεγε στο National Geographic: «Όταν ξεκίνησα, πίστευα ότι οι χιμπατζήδες ήταν καλύτεροι από εμάς. Αλλά με τον καιρό κατάλαβα ότι δεν είναι έτσι. Μπορούν να είναι εξίσου απαίσιοι».
Λίγους μήνες πριν πεθάνει, η Τζέιν Γκούντολ μίλησε στην κάμερα για το ντοκιμαντέρ του Netflix «Famous Last Word»: «Υπάρχουν άνθρωποι που δεν συμπαθώ, και θα ήθελα να τους βάλω σε ένα από τα διαστημόπλοια του Μασκ και να τους στείλω στον πλανήτη που είναι βέβαιος πως θα ανακαλύψει. Μαζί του θα έβαζα τον Τραμπ, και κάποιους από τους πιο φανατικούς υποστηρικτές του και, φυσικά, τον Πούτιν, τον Τζινπίνγκ και τον Νετανιάχου με την ακροδεξιά κυβέρνησή του. Όλους αυτούς στο ίδιο διαστημόπλοιο, χωρίς επιστροφή», έλεγε τον Μάιο του 2025 η Τζέιν Γκούντολ.
Επιμέλεια – Παρουσίαση: Ειρήνη Λαλάκη