Στις 28 Απριλίου του 1986 ήταν μια ηλιόλουστη ανοιξιάτικη ζεστή Μεγάλη Δευτέρα. Και οι ειδήσεις στο ραδιόφωνο έλεγαν πως έγινε πυρηνικό ατύχημα στο Τσερνομπίλ της Σοβιετικής Ένωσης (τότε), κανείς δεν ήξερε λεπτομέρειες, μόνο τα ειδησεογραφικά πρακτορεία μετέδιδαν ότι η Σουηδία ήταν εκείνη που εντόπισε με μετρήσεις πολύ μεγάλες ποσότητες ραδιενέργειας στην ατμόσφαιρα, το ανακοίνωσε, και έτσι η Μόσχα αναγκάστηκε να παραδεχθεί δημόσια ότι είχε γίνει ατύχημα σε έναν πυρηνικό αντιδραστήρα της αλλά ότι η κατάσταση ήταν υπό έλεγχο, έλεγαν επισήμως οι σοβιετικές αρχές. Και καθώς περνούσαν οι ώρες, μάθαμε τότε, στις 28 Απριλίου του 1986, από τις ειδήσεις ότι είχε γίνει έκρηξη στις 26 Απριλίου σε έναν από τους πυρηνικούς αντιδραστήρες του Τσερνομπίλ (έτσι το λέγαμε τότε), ποιος το είχε ξανακούσει το Τσερνόμπιλ (θα το ακούγαμε έκτοτε πολλές φορές και θα μαθαίναμε και πού τονίζεται, μέχρι και στις μέρες μας το ξανακούσαμε μια που ο πόλεμος στη Ουκρανία το έφερε στο προσκήνιο), αυτό, το εργοστάσιο που βρίσκεται κοντά στην ομώνυμη πόλη της Ουκρανίας τώρα πια. Το πυρηνικό εργοστάσιο που παρήγαγε ηλεκτρική ενέργεια και που είναι σήμερα τσιμεντωμένο με χιλιάδες τόνους αδρανών υλικών και σκυροδέματος, είναι και σκεπασμένο πλέον με έναν ατσάλινο θόλο. Αυτόν τον θόλο τον τοποθέτησαν ο Γάλλοι και πανηγύρισαν, λέει, όλοι στην Ευρώπη, τοποθετήθηκε ο θόλος το 2016, 30 χρόνια μετά το δυστύχημα, και πανηγυρίσαμε… Που κουκουλώσαμε 30 χρόνια μετά έναν κατεστραμμένο πυρηνικό αντιδραστήρα που σκόρπισε θάνατο, και θα εξακολουθεί να το κάνει τουλάχιστον για 20.000 χρόνια, έτσι είπε το 2022 ο Γενικός Διευθυντής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας Ραφαέλ Μαριάνο Γκρόσι. Εν τω μεταξύ, γύρω τριγύρω απ’ αυτόν τον ατσάλινο θόλο που εμποδίζει να διαχυθεί η ραδιενέργεια στην ατμόσφαιρα, σκάνε βόμβες εδώ και κάτι χρόνια σε έναν πόλεμο που μαίνεται εκεί, μετά την εισβολή της Ρωσίας στη Ουκρανία. Σε έναν πόλεμο που η Ευρώπη στέλνει όπλα αντί να τον σταματήσει. Και σκέφτομαι: είμαστε τελικά οι άνθρωποι γελοίοι ή απλώς εγκληματίες;
Και μόνο για να αναφέρει κάποιος όλα τα τραγικά που προκάλεσε το πυρηνικό δυστύχημα στο Τσερνόμπιλ, αυτά που μέχρι τώρα γνωρίζουμε, θα χρειαζόταν τουλάχιστον κανένα δίωρο. Υπολογίζεται ότι η ποσότητα ραδιενέργειας που απελευθερώθηκε ήταν σχεδόν 200 φορές μεγαλύτερη από τη ραδιενέργεια που εκλύθηκε από τις δύο ατομικές βόμβες που έπεσαν στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι μαζί. Διαβάζω πως 600.000 άνθρωποι, μέλη σωστικών συνεργείων, εκτέθηκαν σε υψηλά επίπεδα ραδιενέργειας – πολλοί δε χωρίς κανένα προστατευτικό εξοπλισμό. Τα άμεσα θύματα του δυστυχήματος, νεκροί, ασθενείς και εκτοπισμένοι υπολογίζονται κοντά στα 2 εκατομμύρια. Ανθρώπους. 5 εκατομμύρια άνθρωποι ζούσαν σε μολυσμένες περιοχές, στη Λευκορωσία, τη Ρωσία και την Ουκρανία. Μετρήσεις στο έδαφος στην Ελλάδα, 20 χρόνια μετά, έδειξαν αυξημένα επίπεδα ραδιενέργειας. Στο διαδίκτυο μπορεί κανείς να διαβάσει αναλυτικά σε αριθμούς, ποσοστά, μελέτες και προβλέψεις ό,τι απόκοσμο, απάνθρωπο, ασύλληπτο, ανυπολόγιστο προκάλεσε ένα και μόνο πυρηνικό δυστύχημα στο Τσερνόμπιλ το 1986.
Αλλά φαίνεται πως συνηθίζουν οι άνθρωποι, μια που μετά τη Φουκουσίμα (όπου το 2011 έγιναν πολλαπλές εκρήξεις σε πυρηνικούς αντιδραστήρες και οι συνέπειες στο περιβάλλον ήταν της ίδια κλίμακας με το δυστύχημα του Τσερνόμπιλ, με 7 βαθμολογήθηκε και η Φουκουσίμα), δεν είδαμε κανέναν στη διεθνή κοινότητα να ταράζεται ιδιαίτερα. Αντιθέτως βλέπουμε πυρηνικά εργοστάσια παραγωγής ενέργειας να ξεφυτρώνουν διαρκώς και στη γειτονιά μας, διαβάζω ότι η Κομισιόν θα διαθέσει 200 εκατομμύρια, όχι για νοσοκομεία ή για σχολεία, μην πάει ο νους σας στο καλό, αλλά για ανάπτυξη μικρών πυρηνικών αντιδραστήρων, ακούμε και ανακοινώσεις περήφανες για πυρηνικούς αντιδραστήρες, που είναι λέει μικροί, και θα τους φέρουμε κι εμείς εδώ στα δικά μας τα μέρη, τα ελληνικά, που βοηθήσουν στην παραγωγή ενέργειας την οποία αδηφάγα ζητάμε και όλο και καταναλώνουμε αφειδώς και απερίσκεπτα οι άνθρωποι, λες και κάποιος μας έχει πάρει το μυαλό…
Επιμέλεια – Παρουσίαση: Ειρήνη Λαλάκη