Στις 22 Ιουνίου του 1973, βράδυ Παρασκευής, στην Αθήνα, σχεδόν απέναντι από το Πολυτεχνείο, γίνεται μια θεατρική πρεμιέρα. Ο θίασος Τζένης Καρέζη και Κώστα Καζάκου, στο θερινό θέατρο Αθήναιον, είναι έτοιμος για «Το μεγάλο μας τσίρκο». Οι θεατές είναι στις θέσεις τους, οι αστυνομικοί επίσης, και τα φώτα χαμηλώνουν. Ο Ρωμιός και το Ρωμιάκι βγαίνουν στη σκηνή.
Το σπονδυλωτό, γεμάτο υπονοούμενα και αλληγορίες έργο, έγραψε ο Ιάκωβος Καμπανέλλης, μέσα σε μερικούς μήνες. Του το ζήτησαν η Τζένη Καρέζη και ο Κώστας Καζάκος, καθώς έψαχναν έναν τρόπο να εναντιωθούν στη Χούντα των συνταγματαρχών που τα είχε σκοτεινιάσει όλα. Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης, διατρέχοντας την ιστορία μας, από τα χρόνια του Όθωνα μέχρι και τη Μικρασιατική καταστροφή, με μια καλογραμμένη και πικρή σάτιρα μίλησε για τα δεινά του λαού, για τα ιστορικά λάθη των ηγετών του, για τον ρόλο των ξένων δυνάμεων, για την εξουσία, μίλησε μέσα από την Ιστορία για όλα όσα συνέβαιναν τότε που ανέβαινε η παράσταση…
«Το μεγάλο μας τσίρκο» είχε και πολλά τραγούδια. Η εξαιρετική μουσική της παράστασης είναι του Σταύρου Ξαρχάκου και ο άνθρωπος που έκανε παντοτινά και τα τραγούδια αλλά και «Το μεγάλο μας τσίρκο» είναι ο Νίκος Ξυλούρης. Έχοντας τον ρόλο του τραγουδιστή-ντελάλη, βγαίνει στη σκηνή, τραγουδάει όπως μόνο εκείνος ξέρει, και αγγίζει την αθανασία.
«Το μεγάλο μας τσίρκο» κρίθηκε εξόχως ενοχλητικό από τη Χούντα, η οποία πολύ σύντομα κατάλαβε πως παρά τη λογοκρισία και τις αφόρητες πιέσεις που ασκούσε, είχε επιτρέψει να ανέβει μια παράσταση που έγινε εστία αντίστασης. Οι πρωταγωνιστές βρέθηκαν πολλές φορές στην Ασφάλεια και η Καρέζη κρατήθηκε στο ΕΑΤ ΕΣΑ για έναν μήνα. Όταν αποφυλακίστηκε, επέστρεψε στο θέατρο και οι παραστάσεις ξεκίνησαν πάλι. Ο κόσμος έκανε ουρές έξω από το θέατρο, αγνοώντας τους αστυνομικούς, τους εκφοβισμούς και τους κινδύνους.
Περισσότεροι από 400.000 άνθρωποι παρακολούθησαν «Το μεγάλο μας τσίρκο» και σήμερα, μισόν αιώνα μετά, όλοι μιλάμε για μια θεατρική παράσταση που εκτός από την καλλιτεχνική της αξία, καθόρισε τις εξελίξεις και έγινε ιστορία.
Επιμέλεια – Παρουσίαση: Ειρήνη Λαλάκη