Η αφορμή σήμερα είναι το νέο ντοκιμαντέρ του δημοσιογράφου και διεθνώς πολυβραβευμένου κινηματογραφιστή Γιώργου Αυγερόπουλου «Η ύβρις της ανθρωπότητας». Η αιτία είναι αυτό που συμβαίνει εκεί, στον βόρειο πόλο του πλανήτη μας. Και δεν μιλάμε για αυτό που έτσι και αλλιώς ακούμε επί δεκαετίες από τους επιστήμονες, για το δραματικό λιώσιμο των πάγων δηλαδή, μιλάμε για το λιώσιμο του εδάφους. Γιατί η Αρκτική, εκτός από τον Βόρειο Παγωμένο Ωκεανό, περιλαμβάνει και τα βόρεια τμήματα γης των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής , δηλαδή την Αλάσκα, της Ρωσίας, τη Σιβηρία δηλαδή, αλλά και του Καναδά, της Νορβηγίας, της Σουηδίας, της Φινλανδίας, την Ισλανδία και τη Γροιλανδία. Εκεί, σ’ αυτούς τα μακρινούς για μας τόπους, το έδαφος ονομάζεται πέρμαφροστ.
Το πέρμαφροστ, μια άλλη διάσταση της κλιματικής αλλαγής για την οποία κανείς δεν μας έχει πει τίποτα, είναι αυτός ο επί χιλιετίες παγωμένος και σκληρός γεωλογικός σχηματισμός από χώμα, βράχια, χαλίκια, κλαριά, βακτήρια, αρχαία γρασίδια, που έχει κλείσει μέσα του την εποχή των μαμούθ, έχει καταψύξει μέσα του τεράστιες ποσότητες χλωρίδας και πανίδας της εποχής των παγετώνων.
Σ΄ αυτήν την τεράστια περιοχή στη βόρεια κορυφή του κόσμου και πάνω στο παγωμένο έδαφός της έχουν χτιστεί όλες οι ανθρώπινες υποδομές της Αρκτικής. Οτιδήποτε είναι χτισμένο στην Αρκτική, είναι χτισμένο πάνω στο πέρμαφροστ, επειδή ήταν σκληρό σαν βράχος. Όμως τώρα πια δεν είναι… Τώρα λιώνει, το έδαφος τήκεται, σχηματίζοντας ροές λάσπης μπροστά στα μάτια των κατοίκων.
«Εκεί, στην Αλάσκα και στη Σιβηρία», λέει ο Γιώργος Αυγερόπουλος που έκανε γυρίσματα στην περιοχή επί τρία χρόνια, το έδαφος λιώνει μπροστά στα μάτια όλων. Παραμορφώνονται δρόμοι και αεροδρόμια, βουλιάζουν κτίρια, καταστρέφονται υποδομές, δίκτυα ηλεκτρισμού, οι αγωγοί και οι εγκαταστάσεις εξόρυξης ορυκτών καυσίμων, πετρελαίου και φυσικού αερίου, πόλεις ολόκληρες έχουν χτιστεί πάνω στο πέρμαφροστ». Υπολογίζεται ότι σε ορισμένες πόλεις της Σιβηρίας οι ζημιές αγγίζουν ήδη το 80% των υποδομών, και μέχρι το 2050 (ούτε σε 25 χρόνια) η ρωσική οικονομία μόνο θα έχει ζημιές παραπάνω από 130 δισεκατομμύρια δολάρια! Στην απέναντι πλευρά δε, στην Αλάσκα, ολόκληρες κοινότητες κατοίκων έχουν ήδη ζητήσει μετεγκατάσταση σε ασφαλέστερα εδάφη. Γιατί δεν έχουν επιλογή, κινδυνεύουν. Τα σπίτια τους βουλιάζουν. Και αυτοί οι άνθρωποι θα γίνουν πολύ σύντομα οι πρώτοι κλιματικοί πρόσφυγες σε μια χώρα, τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, της οποίας ο πρόεδρος Ντόναλτ Τραμπ, δεν πιστεύει στην κλιματική κρίση και εξελέγη πρόεδρος με το σύνθημα «Drill baby drill!».
Εκτός από όλα αυτά, όμως, υπάρχουν κι άλλα: οι επιστήμονες με εξειδίκευση τους ιούς, οι οποίοι μελετούν το πέρμαφροστ, λένε πως σε όποιο κομμάτι κι αν έχουν πάρει ως δείγμα από το λιωμένο πέρμαφροστ, υπάρχει πάντα ένας αδρανής μικροοργανισμός, ο οποίος με τις κατάλληλες συνθήκες, ενεργοποιείται ξανά. Και αρχίζει να αναπαράγεται. Ο εφιάλτης των επιστημόνων είναι τι θα συμβεί αν ένας άγνωστος παλαιοϊός της εποχής των μαμούθ, ένας από τους χιλιάδες που απελευθερώνονται καθώς λιώνει το έδαφος της Αρκτικής, τι θα γίνει μόλις μεταλλαχθεί και σμίξει με κάποιον σύγχρονο ιό…
Και θα πει κάποιος πως όλα αυτά είναι πολύ μακριά και τι μας νοιάζει εμάς εδώ στην αίθρια Μεσόγειο. Τα νέα δεν είναι καλά: οι επιστήμονες μας πληροφορούν ότι η Αρκτική είναι το Νο1 κλιματικό hot spot στον πλανήτη: θερμαίνεται τέσσερις φορές περισσότερο από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Και ποιο είναι το Νο 2 κλιματικό hot spot στον πλανήτη; Εμείς, στη Μεσόγειο…
Πολύτιμη πηγή πληροφοριών υπήρξαν οι συνεντεύξεις του Γιώργoυ Αυγερόπουλου και όλο το πληροφοριακό υλικό που μπορεί να βρει κάποιος στην ιστοσελίδα Small Planet: https://smallplanet.gr
Επιμέλεια – Παρουσίαση: Ειρήνη Λαλάκη