Ο 21ος ευρωπαϊκός διαγωνισμός τραγουδιού της Γιουροβίζιον που έγινε το 1976 στη Χάγη της Ολλανδίας είχε κάτι ξεχωριστό – τουλάχιστον για την Κύπρο και την Ελλάδα. Γι΄ αυτό άλλωστε και θα τον θυμηθούμε σήμερα.
Εκείνη τη χρονιά, το μακρινό 1976, πριν καλά καλά κλείσουν δύο χρόνια από τον Αττίλα, ο Μάνος Χατζιδάκις, ως Διευθυντής Προγράμματος Ραδιοφωνίας, ζήτησε από τη Μαρίζα Κωχ να συνθέσει ένα μοιρολόι, ένα τραγούδι-διαμαρτυρία για τουρκική εισβολή στην Κύπρο, για να συμμετάσχει η Ελλάδα στον ευρωπαϊκό διαγωνισμό τραγουδιού.
Η Μαρίζα Κωχ πήγε στη Χάγη με το μοιρολόι για την Κύπρο και τη συνόδευσε επί σκηνής με το λαούτο του ο Δημήτρης Ζουμπούλης. Ο προπομπός του τραγουδιού ήταν ένα βίντεο το οποίο σκηνοθέτησε ο Κώστας Φέρρης, με διευθυντή φωτογραφίας τον Αριστείδη Καρύδη Φουξ και τη Μαρίζα Κωχ να τραγουδάει στον Μυστρά. Αυτό το φιλμάκι ήταν που γνωστοποίησε το τραγούδι της ελληνικής συμμετοχής και προκάλεσε τις αντιδράσεις. Η Τουρκία απέσυρε τη συμμετοχή της από τον διαγωνισμό και οι εφημερίδες της εποχής έγραψαν ότι περισσότεροι από 60.000 Τούρκοι διαμαρτύρονταν στη Χάγη για το ελληνικό τραγούδι.
Την ημέρα του διαγωνισμού, λίγο πριν βγει η Μαρίζα Κωχ στη σκηνή για να τραγουδήσει, οι διοργανωτές της είπαν ότι δεν μπορούν να εγγυηθούν για την ασφάλειά της και ότι υπήρχε η πιθανότητα να βρίσκεται κάπου ανάμεσα στο ακροατήριο ελεύθερος σκοπευτής. Εκείνη πήρε την ευθύνη και βγήκε στη σκηνή.
Ο Μάνος Χατζιδάκις σε σχετική επιστολή που έστειλε στις εφημερίδες της εποχής έγραφε: «Διάβασα πολλές επικρίσεις εναντίον της Ραδιοφωνίας, για το ότι δεν εναρμονίστηκε με το επίπεδο της Eurovision και για το ότι δεν έγινε “δημοκρατικότερα” η επιλογή, ώστε “να πετύχουμε”. Πουθενά δε διάβασα τη μόνη, τη μία και τη σωστή άποψη. Ότι δε διαθέτουμε ηλίθιο τραγούδι και είμαστε μια χώρα που έχει τεράστια και αξιόλογη μουσική παράδοση. Λάβαμε μέρος, διότι έπρεπε να δηλώσουμε παρουσία. Διαλέξαμε ένα τραγούδι που μας ταιριάζει και δε μας έκαμε εκ των υστέρων να ντραπούμε. Αν πετυχαίναμε, ίσως να ντρεπόμουν, μια κι εγώ προσωπικά σαν υπεύθυνος, πρώτη φορά συνειδητοποίησα το επίπεδο του θορυβώδους αυτού διαγωνισμού»….
Επιμέλεια – Παρουσίαση: Ειρήνη Λαλάκη