Στις 21 Ιανουαρίου του 1911, στην Αθήνα, όταν ξημέρωσε, κανείς δεν άκουσε το καμπανάκι του τραμ. Γιατί εκείνο το πρωί κανένα τραμ δεν βγήκε στους δρόμους καθώς 680 τροχιοδρομικοί υπάλληλοι συγκεντρώθηκαν έξω από τα αμαξοστάσια και σήκωσαν την απεργιακή σημαία. Αυτό δημιούργησε σοβαρό πρόβλημα στις μετακινήσεις των πολιτών, και η κυβέρνηση άρχισε να αναζητά άμεσα λύση για να σταματήσει την απεργία.
Η απεργία των τραμβαγέρηδων του 1911 έχει μείνει στην ιστορία ως μία από τις σημαντικότερες απεργιακές κινητοποιήσεις, γιατί αφορούσε ουσιαστικά το μοναδικό μέσο μαζικής μεταφοράς της ελληνικής πρωτεύουσας, κυρίως όμως γιατί οι τραμβαγέρηδες κατάφεραν να πιέσουν την κυβέρνηση ώστε να φέρει στη βουλή νομοσχέδιο συνολικά για την εργασία.
26 χρόνια μετά τα πρώτα ιππήλατα τραμ, το 1908, κυκλοφόρησαν τα πρώτα ηλεκτρικά τραμ και μέσα σε 2 χρόνια το δίκτυο αριθμούσε 257 βαγόνια. Το 1909 δημιουργείται ο «Σύνδεσμος των Τροχιοδρομικών Υπαλλήλων», λαϊκιστί οι τραμβαγέρηδες, με σκοπό τη βελτίωση των απάνθρωπων συνθηκών εργασίας, καθώς δούλευαν 13 με 14 ώρες το 24ωρο, οι μισθοί ήταν πενιχροί και οι απολύσεις φαινόμενο σύνηθες χωρίς κανόνες.
Στις 20 Ιανουαρίου του 1911, μετά από αλλεπάλληλες συναντήσεις των τραμβαγέρηδων με τους εργοδότες τους, και καθώς δεν δόθηκε λύση στα αιτήματα των εργαζομένων, η εταιρεία θέλοντας ουσιαστικά να διαλύσει το Σωματείο των τραμβαγέρηδων απολύει για εκφοβισμό τέσσερις επιθεωρητές, ανάμεσά τους δε και τον Πρόεδρο του Σωματείου, κατηγορώντας τους για την συνδικαλιστική τους δράση, ότι υποκινούν διαρκώς και άνευ λόγου απεργίες. και ότι είναι αμελείς στα καθήκοντά τους.
Οι τραμβαγέρηδες αντέδρασαν άμεσα. Τα ξημερώματα της 21ης Ιανουαρίου κατευθύνθηκαν προς στα αμαξοστάσια. Η συμμετοχή ήταν αθρόα. Τα τραμ δεν κινήθηκαν, η απεργία ήταν μαζική και η πίεση που ασκήθηκε στην Κυβέρνηση ήταν μεγάλη, αλλά η εταιρεία ήταν ανένδοτη.
Η απεργία έληξε βίαια, μετά από πυροβολισμούς της χωροφυλακής, τραυματισμούς και συλλήψεις. Τα αιτήματα των τραμβαγέρηδων δεν ικανοποιήθηκαν, όμως το κέρδος για τους εργαζόμενους ήρθε λίγο αργότερα: Η βάρδια μειώθηκε σε 10 ώρες, από 14, δημιουργήθηκε κανονισμός μισθοδοσίας, και η Κυβέρνηση κατέθεσε στη Βουλή για πρώτη φορά νομοσχέδιο για την εργασία.
40 χρόνια μετά, τον Νοέμβριο του 1953 ο υπουργός Δημοσίων Έργων και Συγκοινωνιών Κωνσταντίνος Καραμανλής ξήλωσε τις σιδηροτροχιές και σταδιακά κατάργησε τραμ από την Αθήνα. Το τελευταίο βαγόνι του τραμ έκανε το δρομολόγιό του τον Οκτώβριο του 1960. Επίσης 40 χρόνια μετά, στις 19 Ιουλίου του 2004, και εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας, το τραμ επανεμφανίστηκε…
Επιμέλεια – Παρουσίαση: Ειρήνη Λαλάκη