Η ένατη ημέρα του Φεβρουαρίου είναι πλέον και επίσημα η Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας. Η UNESCO, τον Νοέμβριο του 2025 αποδέχθηκε την ελληνική πρόταση και ανακήρυξε επισήμως την 9η Φεβρουαρίου ως ημέρα που θα γιορτάζεται σε ολόκληρο τον κόσμο η ελληνική γλώσσα.
Κάποιοι εδώ στα μέρη μας, βέβαια, βρίσκαμε την αφορμή στις 9 Φεβρουαρίου και μιλούσαμε για τη σημασία της ελληνικής γλώσσας, από όποιο μετερίζι ο καθείς (σχολεία, πανεπιστήμια, ραδιόφωνα, τηλεοράσεις, εφημερίδες, διαδίκτυο), μια που η ελληνική Βουλή το 2017 είχε ανακηρύξει αυτή τη μέρα ως Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας. Η ιδέα όμως ήρθε από την Ιταλία, τρία χρόνια πριν, το 2014, και τη χρωστάμε στον καθηγητή Γιάννη Κορινθίου, ο οποίος τότε ήταν πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ελληνικών Κοινοτήτων και Αδελφοτήτων της Ιταλίας. Στην πρωτοβουλία πρωτοστάτησαν τότε τα κλασικά λύκεια και η ελληνική κοινότητα της Νάπολης και της Καμπανίας.
Από την Ιταλία ήρθε λοιπόν η ιδέα για την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, η οποία καθιερώθηκε να γιορτάζεται στις 9 Φεβρουαρίου, ημέρα που πέθανε στην Κέρκυρα το 1857 ο Διονύσιος Σολωμός. Από την Ιταλία ήρθε και εκείνος, όπου είχε πάει δέκα χρονών παιδάκι για να φοιτήσει στο σχολείο και μετά στο Πανεπιστήμιο, ήρθε ο Διονύσιος Σολωμός στα αγγλοκρατούμενα Ιόνια νησιά και έγραψε για την τουρκοκρατούμενη Ελλάδα, σε μια γλώσσα που έμαθε από την αρχή και την έμαθε από τους ανθρώπους γύρω του, από έναν λαό που, όπως γράφει το 1946 ο Γιώργος Σεφέρης, «Από την εποχή του Αγίου Παύλου ως το Διονύσιο Σολωμό, ο ελληνικός λαός, μέσα από συνθήκες, που εύκολα θα καταντούσαν άγλωσσο οποιονδήποτε άλλο λαό, έσωσε τη γλώσσα του για να την παραδώσει στους μορφωμένους της απελευθερωμένης Ελλάδας. Μια γλώσσα ανόθευτη, που συνεχίζει πιστά και χωρίς διακοπές τη χιλιόχρονη ελληνική παράδοση, με πρωτοφανή ευλυγισία και με άπειρες δυνατότητες να αναπτυχθεί».
Και σαν φυσική συνέχεια, έρχονται τα λόγια του Οδυσσέα Ελύτη στην ομιλία του κατά την παραλαβή του Νόμπελ λογοτεχνίας: «Μου εδόθηκε, αγαπητοί φίλοι, να γράφω σε μια γλώσσα που μιλιέται μόνον από μερικά εκατομμύρια ανθρώπων. Παρ’ όλ’ αυτά, μια γλώσσα που μιλιέται επί δυόμισι χιλιάδες χρόνια χωρίς διακοπή και μ’ ελάχιστες διαφορές. (…) Εάν η γλώσσα αποτελούσε απλώς ένα μέσον επικοινωνίας, πρόβλημα δεν θα υπήρχε. Συμβαίνει όμως ν’ αποτελεί και εργαλείο μαγείας και φορέα ηθικών αξιών. Προσκτάται η γλώσσα στο μάκρος των αιώνων ένα ορισμένο ήθος. Και το ήθος αυτό γεννά υποχρεώσεις».
Στις 9 Φεβρουαρίου, την ημέρα που πέθανε ο Διονύσιος Σολωμός, αυτός ο σπουδαίος ποιητής, θεσμοθετήθηκε να γιορτάζει ο κόσμος όλος την ελληνική γλώσσα, αυτή τη γλώσσα που εμείς έχουμε την τύχη να τη μιλάμε, να την καταλαβαίνουμε, σ’ αυτή τη γλώσσα παραδόθηκαν στον κόσμο όλο σημαντικά κείμενα επιστήμης και φιλοσοφίας, αυτή τη γλώσσα κακοποιούμε σήμερα, αυτή τη γλώσσα αγνοούμε. Σ’ αυτή τη γλώσσα κομπάζουμε για τη μακραίωνη παράδοσή μας, για τη μοναδική καταγωγή μας, κι ας μην γνωρίζουμε ούτε την ιστορία της ούτε την εξέλιξή της ούτε όσα σπουδαία γράφτηκαν σ΄ αυτήν τη γλώσσα.
Η UNESCO ανακήρυξε την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, στο πλαίσιο της διατήρησης της πολυγλωσσίας. Στη σχετική ανακοίνωσή της, μεταξύ άλλων, τονίζει: «Πολυγλωσσία: βασική αξία των Ηνωμένων Εθνών, αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα για την αρμονική επικοινωνία μεταξύ των λαών, η οποία προάγει την ενότητα στην ποικιλομορφία και τη διεθνή κατανόηση, την ανοχή και τον διάλογο».
Ας γίνει λοιπόν αυτή η πολύτιμη γλώσσα μας, αυτή η ατόφια λαλιά που διακηρύττουμε και επισήμως πια πως είναι η ψυχή μας, ας γίνει η λαλιά που πολεμάει τη μισαλλοδοξία και τον φανατισμό, που δεν πουλάει εθνική υπεροχή και φύκια για μεταξωτές κορδέλες. Ας γίνει επιτέλους η γλώσσα μας ο τρόπος για να επικοινωνήσουμε πρώτα εδώ, στο σπίτι μας, και μετά στον υπόλοιπο κόσμο, την αγάπη, τη συνύπαρξη, τον πολιτισμό.
Επιμέλεια – Παρουσίαση: Ειρήνη Λαλάκη