Ημερολογιακή αφορμή για το σημερινό ένθετο, δεν υπάρχει. Όμως μέρες Αποκριάς είπα να θυμηθούμε τα αγαπημένα μας γαϊδουράκια. Γιατί όταν οι Αποκριές ήταν ο τρόπος για να διασκεδάζουμε μέχρι τελικής πτώσεως από τις φάρσες, τα γέλια, τα αστεία και τα πειράγματα, όταν στα χωριά μασκαρεύονταν οι άνθρωποι με ό,τι έβρισκαν στα μπαούλα και στην καθημερινότητά τους, τα σαμάρια και τα γαϊδουράκια γίνονταν συχνά η έμπνευση για αυτοσχέδιες μασκαράτες και δρώμενα για να γελάνε, να ξεγελάνε, να πίνουν, να διακωμωδούν και να χαίρονται μικροί και μεγάλοι σε μια ανάπαυλα από δουλειές και από κρέας. Αποκριά την είπανε, γι’ αυτό… Αλλά αυτή είναι μια άλλη ιστορία. Σήμερα θα θυμηθούμε τους λατρεμένους γαϊδαράκους, με αφορμή τα χρόνια τα παλιά: όταν πολύ συχνά κάποιος μασκαρευόταν γάιδαρος με αστεία μουτσούνα και μεγάλα αυτιά, του φορτώνανε και το σαμάρι, του φορτώνανε τάχα και τη νύφη, που συνήθως ήταν ένας μασκαρεμένος νταβραντισμένος μουστακαλής, και όλοι γελούσαν με τα καμώματα του μασκαρά-γαϊδάρου που πετούσε τη νύφη κάτω, που τα στύλωνε και δεν κουνιότανε παρά μόνο αν τον κερνούσαν κρασάκι και μεζεδάκι…
Ας θυμηθούμε λοιπόν ιστορίες για τους γαδάρους, τους γαάρους, που ένα δέλτα έφυγε από τη μέση και το αγαπημένο γαϊδούρι έγινε γαούριν και γαουρίτσα.
Από τα αρχαία χρόνια μέχρι και τα πρώτα χριστιανικά, από τον Ήφαιστο, τον Βάκχο, τον Αίσωπο και τον Χριστό όταν εκείνος, την Κυριακή των Βαΐων, μπαίνει «επί πώλου όνου» στα Ιεροσόλυμα, ο γάιδαρος υπάρχει και συχνά απεικονίζεται για αιώνες στις καθημερινές αλλά και στις γιορτινές στιγμές των ανθρώπων. Διαβάζω πως στο Βυζάντιο ο γάιδαρος γνωρίζει πια την παρακμή και κατά τον Μεσαίωνα οι άνθρωποι χρησιμοποιούν το ζωντανό για να διαπομπεύσουν τους παρανομούντες, κλέφτες και μοιχούς, τους οποίους υποχρεώνουν να ιππεύουν δημόσια ανάποδα έναν γάιδαρο κρατώντας την ουρά του…
Τα γαϊδουράκια είναι καρτερικά, υπομονετικά και φιλότιμα, έχουν δε εξαιρετική κρίση, γι’ αυτό και πολλές φορές όταν τα στυλώνουν, νομίζουμε πως είναι από πείσμα. Διαβάζω πως τα γαϊδούρια στυλώνουν τα πόδια τους στη γη όταν φοβούνται. Για τον ίδιο λόγο, όταν τα στριμώξεις θα σε κλωτσήσουν. Ποτέ από μπαμπεσιά, όπως συνήθως λένε οι, κατά άλλα, έντιμοι άνθρωποι…
Τα γαϊδούρια είναι ζώα κοινωνικά, γι’ αυτό και στη φύση ζουν σε αγέλες. Δεν τους αρέσει καθόλου η μοναχική ζωή γι’ αυτό και μελαγχολούν. Διαβάζω πως έχουν μαθησιακή ικανότητα εφάμιλλη του δελφινιού και του σκύλου, έχουν επίσης και εξαιρετική μνήμη, εφάμιλλη του ελέφαντα. Γι’ αυτό και η παροιμία, «η κατάρα είναι γαϊδάρα και γυρίζει στον αφέντη».
«Όλοι με χρυσά βελούδα, ποιος τα βόσκει τα γαϊδούρια;» είναι μία από τις πολλές παροιμίες και για το τέλος ας θυμηθούμε και εκείνη τη… ρομαντική: «Ήλιος και βροχή παντρεύονται οι φτωχοί, ήλιος και φεγγάρι παντρεύονται οι γαδάροι».
Επιμέλεια – Παρουσίαση: Ειρήνη Λαλάκη