Αυστηρότερους κανόνες για τον σχεδιασμό των ψηφιακών πλατφορμών, περιορισμούς στις λειτουργίες κοινωνικής σύγκρισης όπως λάικ, απενεργοποίηση ειδοποιήσεων και γεωεντοπισμού από προεπιλογή, αλλά και δικλίδες ασφαλείας για την επικοινωνία μεταξύ χρηστών, περιλαμβάνει η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πράξη EU Kids Act, σύμφωνα με έγγραφα που διανεμήθηκαν στα κράτη μέλη στο Συμβούλιο της ΕΕ.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η αντιμετώπιση του εθιστικού σχεδιασμού, η ασφαλέστερη λειτουργία των συστημάτων συστάσεων περιεχομένου, η προστασία των προσωπικών δεδομένων και ο περιορισμός ανεπιθύμητων επαφών με ανηλίκους. Το πλαίσιο καλύπτει, μεταξύ άλλων, μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο, βιντεοπαιχνίδια, καταστήματα εφαρμογών και υπηρεσίες συνομιλίας με τεχνητή νοημοσύνη.
Σύμφωνα με την πρόταση, λειτουργίες ή ρυθμίσεις που ενδέχεται να θέτουν σε κίνδυνο την ιδιωτικότητα, την ασφάλεια, την υγεία ή την ευημερία των ανηλίκων θα πρέπει να μην είναι διαθέσιμες στους λογαριασμούς τους. Στα παραδείγματα που παραθέτει η Επιτροπή περιλαμβάνονται τα φίλτρα ψηφιακής ομορφιάς και οι λειτουργίες που ενισχύουν την κοινωνική σύγκριση. Η απαγόρευση των φίλτρων ομορφιάς δεν θα καλύπτει ακίνδυνα φίλτρα, όπως εκείνα που προσθέτουν χαρακτηριστικά ζώων. Ως προς τις λειτουργίες κοινωνικής σύγκρισης, η Επιτροπή διευκρινίζει ότι σε αυτές μπορεί να περιλαμβάνεται η εμφάνιση του αριθμού των likes.
Σημαντικό το ότι οι συγκεκριμένες λειτουργίες δεν θα αποτελούν απλώς ρυθμίσεις που οι ανήλικοι μπορούν να απενεργοποιούν κατά βούληση, αλλά θα είναι μη διαθέσιμες στους λογαριασμούς τους, καθώς η νομοθεσία θα προβλέπει ότι οι λογαριασμοί ανηλίκων θα πρέπει να διαθέτουν εξαρχής υψηλό επίπεδο προστασίας της ιδιωτικότητας, της ασφάλειας και της προστασίας των χρηστών.
Ειδικότερα, ο γεωεντοπισμός, η πρόσβαση στο μικρόφωνο και την κάμερα, οι ειδοποιήσεις push, καθώς και οι προτάσεις άλλων λογαριασμών και ο συγχρονισμός επαφών θα είναι απενεργοποιημένα από προεπιλογή. Όσον αφορά τον γεωεντοπισμό, ακόμα και μετά την ενεργοποίηση του, θα πρέπει να επανέρχεται στην απενεργοποιημένη κατάσταση μετά το τέλος της εκάστοτε συνεδρίας.
Οι ανήλικοι άνω των 15 ετών θα μπορούν να αλλάζουν τις συγκεκριμένες ρυθμίσεις, υπό την προϋπόθεση ότι ενημερώνονται με σαφή και αδιαμφισβήτητο τρόπο και παρέχουν ρητή συγκατάθεση. Οι κηδεμόνες θα μπορούν επίσης να παρεμβαίνουν στις ρυθμίσεις λογαριασμών που ελέγχουν, βάσει των ειδικών διατάξεων της πρότασης. Επιπλέον, οι ειδοποιήσεις θα είναι απενεργοποιημένες κατά τις σχολικές και νυχτερινές ώρες, με εξαιρέσεις για επείγουσες ειδοποιήσεις, όπως εκείνες που σχετίζονται με την ασφάλεια του λογαριασμού ή την επικοινωνία από κηδεμόνες. Η περίοδος νυχτερινής ανάπαυσης την οποία θα καθορίζουν οι κηδεμόνες θα πρέπει να καλύπτει οκτώ συνεχόμενες ώρες.
Θεσπίζονται ακόμη φραγμοί στις επαφές με αγνώστους, καθώς οι άλλοι χρήστες δεν θα μπορούν να ξεκινούν απευθείας επικοινωνία με έναν ανήλικο, εάν εκείνος δεν έχει προηγουμένως εγκρίνει την επαφή. Παράλληλα, οι λογαριασμοί ανηλίκων δεν θα περιλαμβάνονται σε λειτουργίες που προτείνουν επαφές ή επιτρέπουν σε άλλους χρήστες να διευρύνουν το δίκτυό τους.
Η Κομισιόν προβλέπει επίσης ότι οι ανήλικοι θα μπορούν να αποκλείουν εύκολα άλλους χρήστες χωρίς να αποκαλύπτεται η ταυτότητά τους στους αποκλεισμένους λογαριασμούς. Η προσθήκη τους σε ομάδες θα απαιτεί τη ρητή συγκατάθεσή τους. Επιπλέον, χρήστες που δεν έχουν γίνει αποδεκτοί από τον ανήλικο δεν θα μπορούν, από προεπιλογή, να έχουν πρόσβαση στις πληροφορίες του λογαριασμού του ή στο περιεχόμενο που αναρτά και κοινοποιεί. Αντίστοιχα, χρήστες χωρίς λογαριασμό δεν θα μπορούν να βλέπουν τα συγκεκριμένα στοιχεία.
Τα προσωπικά στοιχεία επικοινωνίας των ανηλίκων, όπως το ονοματεπώνυμο, ο αριθμός τηλεφώνου, η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και η διεύθυνση κατοικίας, δεν θα μπορούν να κοινοποιούνται σε άλλους χρήστες υπό οποιαδήποτε συνθήκη, και οι πλατφόρμες θα πρέπει επίσης να εμποδίζουν τη λήψη στιγμιότυπων οθόνης (σκρήνσοτ) ή τη μεταφόρτωση περιεχομένου από λογαριασμούς ανηλίκων, όπου προβλέπεται από τις συγκεκριμένες απαιτήσεις ασφαλείας.
Ακόμη, η ζωντανή μετάδοση περιεχομένου από ανηλίκους θα είναι απενεργοποιημένη από προεπιλογή και η δυνατότητα ενεργοποίησής της θα υπόκειται σε ειδικούς περιορισμούς, μεταξύ άλλων ως προς την ηλικία και τη συγκατάθεση.
Αλλαγές προβλέπονται και στους αλγορίθμους συστάσεων περιεχομένου, τα οποία καθορίζουν τι βλέπει ο χρήστης και με ποια σειρά. Οι πλατφόρμες θα πρέπει να σχεδιάζουν και να βελτιστοποιούν τα συστήματά τους με γνώμονα την ασφάλεια των ανηλίκων, χρησιμοποιώντας δείκτες που λαμβάνουν υπόψη την ποιότητα του περιεχομένου, την ασφάλεια και τις επιπτώσεις στην ψυχική υγεία, με στόχο την αντιμετώπιση του φαινομένου «rabbit hole» αλλά και τις «προσωπικές φούσκες» από φίλτρα που περιορίζουν την έκθεση σε μια συγκεκριμένη κατηγορία πληροφορίας.
Οι ρητές προτιμήσεις των ανηλίκων, όπως οι επιλογές θεμάτων που κάνουν συνειδητά, θα πρέπει να προηγούνται των έμμεσων σημάτων συμπεριφοράς, όπως ο χρόνος παρακολούθησης ενός βίντεο ή τα κλικ. Τα συστήματα δεν θα πρέπει να βασίζονται σε προσωπικά δεδομένα που συλλέγονται εκτός της υπηρεσίας. Παράλληλα, θα πρέπει να παρέχονται εργαλεία που επιτρέπουν στους ανηλίκους να ελέγχουν τις παραμέτρους των συστάσεων και να επαναφέρουν εύκολα τις προτιμήσεις τους.
Οι πλατφόρμες θα πρέπει επίσης να προσφέρουν τουλάχιστον μία επιλογή περιεχομένου που δεν βασίζεται στην κατάρτιση προφίλ, χωρίς να ενθαρρύνουν τους ανηλίκους να επιλέξουν διαφορετική ρύθμιση.
Σχετικά με τα χρονικά όρια και τον εθιστικό σχεδιασμό, προβλέπεται ότι οι υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης και διαμοιρασμού βίντεο δεν θα πρέπει να σχεδιάζονται με τρόπο που ενθαρρύνει την υπερβολική ή καταναγκαστική χρήση από ανηλίκους. Στις λειτουργίες που προσδιορίζονται περιλαμβάνονται η αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο, η συνεχής ροή περιεχομένου χωρίς σαφή σημεία διακοπής, η αυτόματη κύλιση και οι τεχνητές ειδοποιήσεις που ενθαρρύνουν την επαναλαμβανόμενη επιστροφή στην πλατφόρμα.
Οι πάροχοι θα πρέπει να εφαρμόζουν αποτελεσματικά εργαλεία διαχείρισης του χρόνου χρήσης, τα οποία προστατεύουν τις σχολικές ώρες και τις βασικές ώρες ύπνου.
Για την ασφάλεια των οικονομικών συναλλαγών, οι ανήλικοι θα πρέπει να λαμβάνουν σαφείς και κατανοητές πληροφορίες πριν από την ολοκλήρωση μιας αγοράς, ενώ θα πρέπει να υπάρχει διαχωρισμός ή πρόσθετο βήμα μεταξύ της κατανάλωσης περιεχομένου και της αγοράς σχετικών προϊόντων.
Επιπλέον, ενισχύεται ο ρόλος των γονέων και κηδεμόνων και στους ειδικούς λογαριασμούς για παιδιά ηλικίας 13 έως 15 ετών, οι κηδεμόνες θα μπορούν να εγκρίνουν νέες επαφές και να καθορίζουν ανώτατο αριθμό επαφών, ενώ θα μπορούν να παρακολουθούν με ποιους επικοινωνεί το παιδί.
Πηγή: ΚΥΠΕ