Σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών προκλήσεων, αστάθειας και ανακατατάξεων λαμβάνει χώρα η επίσκεψη του Υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα.
Η ατζέντα των επαφών του είναι ευρεία και περιλαμβάνει κρίσιμα ζητήματα, όπως η ενέργεια, η άμυνα, η περιφερειακή ασφάλεια, η διασυνδεσιμότητα, οι επενδύσεις και η τεχνολογία. Στο τραπέζι των συνομιλιών θα βρεθούν, παράλληλα, οι ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις, με την Αθήνα να επιδιώκει να αναδείξει τον ρόλο της Ελλάδας ως σταθερού και αξιόπιστου στρατηγικού εταίρου των ΗΠΑ στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο. Η αμερικανική πλευρά έχει θέσει ως βασικούς άξονες της επίσκεψης την αμυντική συνεργασία, την περιφερειακή ασφάλεια και την ενεργειακή ασφάλεια.
Η παρουσία του επικεφαλής του State Department στην Αθήνα αναμένεται να επαναβεβαιώσει το υψηλό επίπεδο των διμερών σχέσεων Ελλάδας–ΗΠΑ και να ανοίξει τον δρόμο για περαιτέρω συνεργασία σε μια σειρά από τομείς. Ο ίδιος ο Μάρκο Ρούμπιο έχει χαρακτηρίσει την Ελλάδα «πολύ σημαντικό σύμμαχο» των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ιδιαίτερη πολιτική σημασία έχει και το γεγονός ότι ο Ρούμπιο δεν συνδυάζει την επίσκεψή του στην Αθήνα με αντίστοιχη επίσκεψη στην Άγκυρα. Η περιοδεία του από τις 5 έως τις 8 Οκτωβρίου περιλαμβάνει το Ρέικιαβικ, την Αθήνα και τη Λισαβόνα, χωρίς στάση στην τουρκική πρωτεύουσα. Η εξέλιξη αυτή δεν μπορεί από μόνη της να ερμηνευθεί ως αλλαγή της αμερικανικής πολιτικής έναντι της Τουρκίας, ωστόσο προσδίδει ιδιαίτερο συμβολισμό στην επίσκεψη στην Αθήνα.
Ο Μάρκο Ρούμπιο έφτασε το βράδυ της Τρίτης στην Αθήνα, όπου τον υποδέχθηκε ο Υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης. Η επίσημη ατζέντα των επαφών ξεκινά σήμερα, Τετάρτη.
Το πρωί ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών θα μεταβεί στο Υπουργείο Εξωτερικών, όπου θα έχει διμερή συνάντηση με τον Γιώργο Γεραπετρίτη. Θα ακολουθήσουν κοινές δηλώσεις προς τον Τύπο και στη συνέχεια θα κηρυχθεί η έναρξη του 6ου Γύρου του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ. Θα ακολουθήσει η πρώτη συνεδρία του Διαλόγου σε σύνθεση ολομέλειας, με αντικείμενο τις περιφερειακές και διεθνείς εξελίξεις.
Στις επιμέρους συνόδους εργασίας, με τη συμμετοχή υψηλόβαθμων αξιωματούχων των δύο χωρών, θα συζητηθεί ένα ευρύ φάσμα θεμάτων: περιφερειακά ζητήματα, διεθνείς εξελίξεις, ασφάλεια και εφαρμογή του νόμου, ενέργεια, ναυτιλία, τεχνολογία, εμπόριο, επενδύσεις και άμυνα, καθώς και η περαιτέρω ενίσχυση των δεσμών μεταξύ των δύο λαών.
Στο πρόγραμμα του Ρούμπιο περιλαμβάνεται επίσης επίσκεψη στην αμερικανική πρεσβεία για την έναρξη εργασιών ανακαίνισης, ενώ το απόγευμα θα συναντήσει τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου. Η ημέρα θα ολοκληρωθεί με επίσημο δείπνο προς τιμήν του Αμερικανού Υπουργού Εξωτερικών.
Σημαντικό κεφάλαιο του Στρατηγικού Διαλόγου αφορά την αμυντική συνεργασία, η οποία έχει αποκτήσει σημαντικό βάθος τα τελευταία χρόνια. Στο επίκεντρο βρίσκονται η υλοποίηση του προγράμματος των F-35, ο εκσυγχρονισμός των F-16 και η περαιτέρω ενίσχυση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Οι συζητήσεις αναμένεται να αγγίξουν και νέα αμερικανικά εξοπλιστικά πακέτα και την υποστήριξη υφιστάμενων συστημάτων. Σημαντικό κομμάτι της ατζέντας αποτελεί και η ενέργεια. Ο Κάθετος Διάδρομος αναμένεται να βρεθεί ψηλά στις συζητήσεις, καθώς η Ελλάδα επιδιώκει να ενισχύσει τον ρόλο της ως πύλης για τη μεταφορά αμερικανικού LNG προς τα Βαλκάνια και την Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη.
Παράλληλα, αναμένεται να συζητηθούν οι έρευνες και οι επενδύσεις των αμερικανικών ενεργειακών ομίλων ExxonMobil και Chevron στα ελληνικά θαλάσσια οικόπεδα. Η συμμετοχή των δύο αμερικανικών εταιρειών στον ελληνικό ενεργειακό χάρτη ενισχύει τη γεωπολιτική διάσταση της ενεργειακής συνεργασίας, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι έρευνες νότια της Κρήτης.
Στο πλαίσιο του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου αναμένεται να υπογραφούν τρία κείμενα συνεργασίας, τα οποία δίνουν και πρακτικό περιεχόμενο στη διμερή σχέση.
Πρώτον, θα ανανεωθεί το Μνημόνιο Συνεργασίας για την επιβολή εισαγωγικών περιορισμών σε κατηγορίες αρχαιολογικού και εθνολογικού υλικού έως τον 15ο αιώνα μ.Χ.
Δεύτερον, Ελλάδα και ΗΠΑ θα υπογράψουν Επιστολή Προθέσεων (Letter of Intent) για τη συνεργασία των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων με την Εθνοφρουρά της Φλόριντα.
Τρίτον, θα υπογραφεί Μνημόνιο Κατανόησης (MoU) για την αμοιβαία αναγνώριση των Πιστοποιητικών Ικανότητας Ναυτικών, βάσει της Διεθνούς Σύμβασης STCW του 1978. Στόχος είναι η διευκόλυνση της απασχόλησης των ναυτικών και η ενίσχυση της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας στον τομέα της ναυτιλίας και της ναυτικής εκπαίδευσης.
Βραδινή ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα
Τέλος, σημειώνεται ότι ιδιαίτερο συμβολισμό αποκτά η βραδινή ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα, με φόντο την Ακρόπολη. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών αναμένεται να αναφερθεί στο μέλλον του δυτικού κόσμου και στις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρώπης, σε μια ομιλία με έντονο ιστορικό και πολιτικό συμβολισμό.
Η επιλογή της Πνύκας, του χώρου όπου συνεδρίαζε η Εκκλησία του Δήμου στην αρχαία Αθήνα, προσδίδει ιδιαίτερη σημασία στο μήνυμα που επιχειρεί να εκπέμψει η αμερικανική πλευρά. Η ομιλία έχει προαναγγελθεί ως μια παρέμβαση για την ανάγκη μιας «μεγάλης αναγέννησης του δυτικού πνεύματος», συνδέοντας την ιστορική κληρονομιά της Αθήνας με τη σημερινή συζήτηση για το μέλλον της Δύσης.