*Φωτογραφία: Αριστερά, ο Ηλίας Βενέζης. Δεξιά, το Αϊβαλί.
…Ήρθε η 27η Αυγούστου του 1922, τότε που μπήκαν τα πρώτα τουρκικά στρατεύματα στη Σμύρνη και δύο ημέρες αργότερα στις 29 Αυγούστου μπήκαν και στο Αϊβαλί. Και μαζί με τις σφαγές των αμάχων, όπως γίνεται πάντα στον πόλεμο, άρχισε και η προσφυγιά. Όσοι πρόλαβαν και όσοι μπόρεσαν να φύγουν…
Ο Αϊβαλιώτης συγγραφέας Ηλίας Βενέζης, που τότε ήταν 18 χρονών, πιάστηκε αιχμάλωτος μαζί με άλλους 3.000 Αϊβαλιώτες και τους έστειλαν οι Τούρκοι στα τάγματα εργασίας, που στόχευαν στην φυσική εξόντωση των αιχμαλώτων. Ο Ηλίας Βενέζης ήταν ανάμεσα στους 23 από τους 3.000 Αϊβαλιώτες που γλίτωσαν, και όταν βρέθηκε στην Ελλάδα έγραψε για τη εφιαλτική εμπειρία του. Έγραψε όμως και για τον τόπο του. Έγραψε για την Αιολική Γη, για τη ζωή των ανθρώπων εκεί πριν την καταστροφή, τον όλεθρο και την προσφυγιά. Από αυτό το βιβλίο του διαβάζουμε το τέλος, όταν φορτώνονται πια οι άνθρωποι τους μπόγους και τις ζωές τους, εγκαταλείπουν τη πατρίδα τους και γίνονται πρόσφυγες.
Επιμέλεια – Παρουσίαση: Ειρήνη Λαλάκη