*Φωτογραφία: Αρμένια μητέρα δίπλα στα πτώματα των πέντε παιδιών της περιμένοντας την ταφή τους © Μουσείο – Ινστιτούτο Γενοκτονίας Πηγή: Athens Voice
Στις 24 Απριλίου του 1915, στην Κωνσταντινούπολη, 250 Αρμένιοι επιφανείς και διανοούμενοι συνελήφθησαν, βασανίστηκαν και εκτελέστηκαν το ίδιο βράδυ. Η ηγεσία της Αρμενικής κοινότητας της Κωνσταντινούπολης φυλακίστηκε και εκατοντάδες Αρμένιοι της Πόλης εκτελέστηκαν δι’ απαγχονισμού. Η γενοκτονία των Αρμενίων, μία από τις πρώτες γενοκτονίες της σύγχρονης ιστορίας, η πρώτη εθνοτική σφαγή του 20ου αιώνα, είχε και επισήμως ξεκινήσει. Γιατί σφαγές 300.000 Αρμενίων είχαν γίνει και στα τέλη του 1800 από τον Σουλτάνο Αμπντούλ Χαμίτ. Όμως τώρα, ο Μεχμέτ Ταλαάτ πασάς, υπουργός Εσωτερικών της παρακμάζουσας πια Οθωμανικής αυτοκρατορίας και ιδρυτικό στέλεχος του τουρκικού εθνικιστικού κόμματος των Νεότουρκων ήταν εκείνος που είχε εκπονήσει το σχέδιο εξόντωσης των μειονοτήτων, πρωτίστως δε των Αρμενίων και λίγο αργότερα των Ελλήνων.
Υπολογίζεται ότι κατά την διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ζούσαν περισσότεροι από 2.000.000 Αρμένιοι. Μέσα σε τρία χρόνια, από το 1915 έως το 1918, πάνω από ενάμισι εκατομμύριο Αρμένιοι έχασαν τη ζωή τους ή αναγκάστηκαν να εκπατριστούν. Οι Αρμένιοι, που ζούσαν ειρηνικά στην ευρύτερη περιοχή του Καυκάσου για περισσότερα από 3.000 χρόνια. Και εκείνον τον Απρίλιο του 1915 βρέθηκαν διωγμένοι σε πορείες θανάτου στην έρημο χωρίς τροφή ή νερό, κυνηγημένοι από οργανωμένες «διμοιρίες θανάτου» ή «τάγματα σφαγής» των Νεότουρκων.
Το 1922, μετά και την καταστροφή της Σμύρνης, όταν πρώτη ισοπεδώθηκε η αρμένικη συνοικία, η γενοκτονία των Αρμενίων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ολοκληρώθηκε: είχαν επιβιώσει μόλις 380.000 Αρμένιοι. Παρ’ ό,τι από το 1919 οι Αρμένιοι απανταχού της Γης καθιέρωσαν την 24η Απριλίου ως ημέρα μνήμης για τη γενοκτονία τους, η πρώτη χώρα που αναγνώρισε επίσημα και χρησιμοποίησε τη λέξη γενοκτονία ήταν το 1965 η Ουρουγουάη. Εκείνη τη χρονιά το 1965 η Κυπριακή Δημοκρατία ήταν η πρώτη χώρα που έθεσε το ζήτημα της γενοκτονίας των Αρμενίων στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ και έγινε η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που προχώρησε το 1975 στην επίσημη αναγνώριση της γενοκτονίας. Έκτοτε και μέχρι σήμερα, 31 χώρες αναγνωρίζουν επίσημα τη γενοκτονία των Αρμενίων, η Ρωσία το έκανε το 1995, οι περισσότερες χώρες της Ευρώπης προχώρησαν στην αναγνώριση μετά το 2015, η Γαλλία μόλις το 2019, στη Μεγάλη Βρετανία μόνο η Ουαλία, η Σκωτία και η Βόρεια Ιρλανδία αναγνωρίζουν τη γενοκτονία, στην Ισπανία το κάνουν οι Βάσκοι και οι Καταλονοί, οι ΗΠΑ διά στόματος Τζο Μπάιντεν αναγνώρισαν τη γενοκτονία το 2021, αλλά ο Ντόναλτ Τραμπ το 2025 το πήρε πίσω και ψάχνοντας στη λίστα των χωρών που αναγνωρίζουν επίσημα τη γενοκτονία των Αρμενίων, δεν βρήκα πουθενά το Ισραήλ.
Επιμέλεια – Παρουσίαση: Ειρήνη Λαλάκη