Για την επανάσταση ή τον απελευθερωτικό αγώνα των Ελλήνων που ξεκίνησε το 1821 η αλήθεια είναι ότι οι περισσότεροι ξέρουμε ελάχιστα. Και ας είναι η πρόσφατη ιστορία μας, κι ας έχουμε πολλές πηγές, και μαρτυρίες, και βιβλία, και μελέτες και άρθρα, και όλα όσα χρειαζόμαστε για να διαβάσουμε και για να μάθουμε τις πολύπλευρες πτυχές αυτού του σπουδαίου και πολύχρονου απελευθερωτικού αγώνα κατά του οθωμανικού ζυγού. Όσο για τα σχολεία μας, για μία ακόμα φορά, μάλλον κατάφεραν να μας κάνουν περισσότερο να βαριόμαστε παρά να θέλουμε να μάθουμε τι πραγματικά έγινε τότε… Παρελάσεις χωρίς εξηγήσεις, γιορτές άνευ ουσίας, πέντε, άντε εφτά πορτρέτα αγωνιστών του ’21, φιλοτεχνημένα με δάφνες και με έναν τρόπο λες και δεν ήταν άνθρωποι κανονικοί εκείνοι, 200 χρόνια μετά, όλα έχουν γίνει με τον πιο λάθος τρόπο… Για παράδειγμα, ποτέ δεν μάθαμε ότι σ΄ αυτόν τον απελευθερωτικό αγώνα ενάντια στους Οθωμανούς έλαβαν μέρος, έδωσαν χρήματα, είχαν διπλωματικές θέσεις, φυλακίστηκαν και βασανίστηκαν από τους Οθωμανούς, πολέμησαν, τραυματίστηκαν σοβαρά (κάποιοι έχασαν και τη ζωή τους), συνολικά σίγουρα 500 Κύπριοι, κάποιοι υπολογισμοί μάλιστα (παρά τις δυσκολίες καταγραφής λόγω ελλιπών στοιχείων), κάποιοι υπολογισμοί ανεβάζουν τους Κύπριους εθελοντές που πολέμησαν στον ελλαδικό χώρο στους 1.000, αριθμός πραγματικά σημαντικός, αν σκεφτεί κανείς ότι στο νησί ο πληθυσμός των Ελληνοκυπρίων τότε δεν ξεπερνούσε τις 80.000.
Είναι πολλοί οι Κύπριοι αγωνιστές και με πολύ σημαντική προσφορά σ’ αυτόν τον απελευθερωτικό αγώνα από την οθωμανική αυτοκρατορία. Σε κείμενα και ιστορικές πηγές τους βρίσκουμε μυημένους στη Φιλική Εταιρεία ή στον Ιερό λόχο του Αλέξανδρου Υψηλάντη, τους βρίσκουμε και να πολεμούν στα στρατιωτικά σώματα του Κολοκοτρώνη, του Μακρυγιάννη, του Καραϊσκάκη, του Δημήτριου Υψηλάντη, του Νικηταρά, του Κωνσταντίνου Μαυρομιχάλη, του Κίτσου Τζαβέλα, βρίσκουμε τους Κύπριους εθελοντές στο ναυτικό με τον Κανάρη, στις δύο πολιορκίες του Μεσολογγίου και στην έξοδο, στην πολιορκία της Τριπολιτσάς, στις μάχες της Αθήνας και της Ναυπάκτου, στα Δερβενάκια… Μάλιστα στο ΕΘΝΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ της Ελλάδας, υπάρχει η Σημαία των Κυπρίων Αγωνιστών με την επιγραφή: ΣΗΜΕΑ ΕΛΗΝΗΚΙ – ΠΑΤΡΗΣ ΚΗΠΡΟΥ, λευκή με έναν γαλανό σταυρό. Χρόνο να έχει κανείς, να διαβάζει και να μαθαίνει.
Σήμερα, εξ αφορμής της 25ης Μαρτίου, θα αναζητήσουμε τα ίχνη του Ιωάννη Σταυριανού, που γεννήθηκε το 1804 στο χωριό Λόφου και πέθανε μήνα Μάρτιο το 1887. Στα απομνημονεύματα του Ιωάννη Σταυριανού διαβάζω: «Ο πατήρ μου ονόματι Χατζή Σταυρινός κατήγετο από το χωρίον Λόφου της επαρχίας Λεμεσού». Μαθαίνουμε πως ο παππούς του Ιωάννη Σταυριανού ονομαζόταν Γεώργιος Κάλπης και η γιαγιά του Χριστινού. «Ο πατήρ μου είχεν κτήματα εις το χωρίον Λόφου», γράφει ο Ιωάννης Σταυριανός, «σπίτι και μίαν φράτικην αμπέλη εις την Αιγίστου και τους Τούρλους».
Ο Ιωάννης Σταυριανός πήρε μέρος σε πολύ σημαντικές μάχες στο στράτευμα του Γεώργιου Καραϊσκάκη και όχι μόνο. Είδε πολλά, έζησε πολλά και, το σημαντικότερο, τα κατέγραψε. Έχουμε τα απομνημονεύματά του με πολύ σημαντικές πληροφορίες, για τις μάχες, τον τρόπο που πολεμούσαν οι Έλληνες, τα βασανιστήρια των αιχμαλώτων, αλλά μας δίνει και μια σπάνια μαρτυρία για τη δολοφονία του Γεώργιου Καραϊσκάκη. Αξίζει κανείς και να μάθει την ιστορία του Ιωάννη Σταυριανού και να διαβάσει τα κείμενα που μας άφησε.
Επιμέλεια – Παρουσίαση: Ειρήνη Λαλάκη