Η κρίση στη Μέση Ανατολή περνά πλέον σε εντελώς νέα φάση.
Το Ιράν επιβεβαίωσε επίσημα ότι ο Ανώτατος Ηγέτης της χώρας, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, είναι νεκρός, έπειτα από τα πρόσφατα πλήγματα που δέχθηκε η Τεχεράνη. Τα κρατικά μέσα μιλούν για «μαρτυρικό θάνατο», ενώ η χώρα εισέρχεται σε περίοδο εθνικού πένθους και έκτακτης λειτουργίας των θεσμών.
Η απώλεια του ανθρώπου που βρισκόταν στην κορυφή της ιρανικής εξουσίας από το 1989 δεν είναι απλώς πολιτική εξέλιξη· πρόκειται για γεγονός που ανατρέπει την ίδια τη δομή του ιρανικού καθεστώτος και δημιουργεί απρόβλεπτες στρατιωτικές και γεωπολιτικές συνέπειες.
Άμεση στρατιωτική κλιμάκωση τις τελευταίες ώρες
Η επιβεβαίωση του θανάτου του Χαμενεΐ δεν συνοδεύτηκε από αποκλιμάκωση — το αντίθετο.
Τις τελευταίες ώρες καταγράφεται νέος κύκλος στρατιωτικών επιχειρήσεων:
-
Το Ισραήλ ανακοίνωσε νέα πλήγματα εναντίον ιρανικών εγκαταστάσεων βαλλιστικών πυραύλων και συστημάτων αεράμυνας.
-
Σειρήνες ήχησαν ξανά σε πολλές περιοχές του Ισραήλ μετά από εκτοξεύσεις πυραύλων.
-
Αναφέρθηκαν ισχυρές εκρήξεις και εκτός Ισραήλ, σε περιοχές του Περσικού Κόλπου όπου σταθμεύουν αμερικανικές δυνάμεις.
-
Αμερικανικές βάσεις τέθηκαν σε ύψιστο συναγερμό και ενεργοποίησαν αντιαεροπορικά συστήματα.
Στρατιωτικοί αναλυτές σημειώνουν ότι πλέον δεν πρόκειται για περιορισμένη αντιπαράθεση αλλά για ανοιχτή διακρατική σύγκρουση πολλαπλών μετώπων.
Η αντίδραση της Τεχεράνης
Οι Φρουροί της Επανάστασης έκαναν λόγο για «την πιο σφοδρή επιχείρηση που έχει ποτέ πραγματοποιήσει το Ιράν».
Ιρανικές δηλώσεις αναφέρουν ότι:
-
οι αμερικανικές βάσεις θεωρούνται νόμιμοι στόχοι
-
η απάντηση δεν έχει ολοκληρωθεί
-
η χώρα «βρίσκεται σε κατάσταση πολέμου»
Παράλληλα, το Ιράν ενημέρωσε τον ΟΗΕ ότι οι επιθέσεις του αποτελούν «νόμιμη άμυνα» και ότι θα συνεχιστούν εφόσον συνεχιστούν οι επιθέσεις εναντίον του.
Η ρητορική στην Τεχεράνη έχει αλλάξει αισθητά: πλέον δεν γίνεται λόγος για περιορισμένη ανταπόδοση, αλλά για εκδίκηση για τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη — κάτι που στο ιρανικό πολιτικό και θρησκευτικό σύστημα έχει ιδιαίτερα βαρύ συμβολισμό.
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ
Η Ουάσιγκτον προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε νέα μεγάλης κλίμακας επίθεση θα αντιμετωπιστεί με «πρωτοφανή ισχύ».
Το Ισραήλ, από την πλευρά του:
-
διατηρεί επιστράτευση
-
κρατά κλειστά σχολεία και δημόσιες υπηρεσίες
-
καλεί τους πολίτες να παραμένουν κοντά σε καταφύγια
Ανώτεροι ισραηλινοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι η επιχείρηση θα συνεχιστεί «μέχρι να εξαλειφθεί η στρατηγική απειλή».
Παγκόσμια ανησυχία
Στον ΟΗΕ διεξάγονται επείγουσες διαβουλεύσεις, ενώ διπλωματικές πηγές προειδοποιούν για τρία μεγάλα ενδεχόμενα:
-
άμεση εμπλοκή περισσότερων κρατών της περιοχής
-
επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του Κόλπου
-
παγκόσμιο ενεργειακό σοκ
Ήδη αεροπορικές εταιρείες αποφεύγουν τη Μέση Ανατολή και αρκετές χώρες προετοιμάζουν σχέδια εκκένωσης πολιτών.
Γιατί ο θάνατος Χαμενεΐ αλλάζει τα πάντα
Ο Χαμενεΐ δεν ήταν απλώς πολιτικός ηγέτης. Στο ιρανικό σύστημα ο Ανώτατος Ηγέτης:
-
ελέγχει τον στρατό
-
ελέγχει τους Φρουρούς της Επανάστασης
-
καθορίζει την εξωτερική πολιτική
-
έχει θρησκευτική νομιμοποίηση
Ο θάνατός του δημιουργεί ταυτόχρονα κενό εξουσίας και κίνητρο κλιμάκωσης.
Αναλυτές εκτιμούν ότι το καθεστώς δύσκολα μπορεί να εμφανιστεί αδύναμο εσωτερικά — και αυτό αυξάνει την πιθανότητα ακόμη πιο σκληρής στρατιωτικής αντίδρασης.
Τι σημαίνει τώρα
Για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες:
-
το Ιράν βρίσκεται σε άμεση πολεμική σύγκρουση με το Ισραήλ
-
οι Ηνωμένες Πολιτείες εμπλέκονται στρατιωτικά
-
η ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας έχει πληγεί στην κορυφή της
Διπλωμάτες μιλούν ήδη για το πιο επικίνδυνο σημείο που έχει φτάσει η περιοχή μετά τον πόλεμο του Ιράκ το 2003 — με τη διαφορά ότι τώρα εμπλέκονται περισσότερες χώρες, περισσότερα όπλα και πολύ μεγαλύτερος κίνδυνος περιφερειακής ανάφλεξης.
Η επόμενη 24ωρη περίοδος θεωρείται καθοριστική.
Αν οι επιθέσεις συνεχιστούν στον ίδιο ρυθμό, πολλοί εκτιμούν ότι η Μέση Ανατολή βρίσκεται ένα βήμα πριν από γενικευμένο πόλεμο.