Στις 2 Φεβρουαρίου του 1950, στο Μόναχο, πέθανε στα 77 του χρόνια ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή: Ένας από τους σημαντικότερους μαθηματικούς του 20ου αιώνα παγκοσμίως. Λαμπρό μυαλό μέχρι το τέλος, έδωσε την τελευταία του διάλεξη μόλις δύο μήνες πριν τον θάνατό του.
Ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή γεννήθηκε τον Σεπτέμβριο του 1873 στο Βερολίνο, κι αυτό γιατί ο πατέρας του ήταν διπλωμάτης της Υψηλής Πύλης και βρέθηκε, τότε στα χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, πρέσβης του Σουλτάνου, πρώτα στις Βρυξέλλες, στην Αγία Πετρούπολη και μετά στο Βερολίνο. Έλαβε εξαιρετική παιδεία, διακρίθηκε από το Γυμνάσιο στα μαθηματικά, σπούδασε μηχανικός αλλά στα 27 του χρόνια αποφάσισε πως «μόνον η ανεμπόδιστη ενασχόληση με τα Μαθηματικά έδινε στη ζωή μου το περιεχόμενό της», όπως σημειώνει ο ίδιος.
Στα χρόνια που θα ακολουθήσουν, ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή θα παρακολουθήσει μαθήματα από τους σημαντικότερους δασκάλους μαθηματικών, πρώτα στο Βερολίνο και μετά στο Γκέτινγκεν, το μεγαλύτερο κέντρο των Μαθηματικών της εποχής. Αφού αναγορεύθηκε υφηγητής στο Πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν, ολοκληρώνοντας τη διδακτορική του διατριβή, ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή ζήτησε να επιστρέψει στην Ελλάδα και να διδάξει μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο. Όμως η ελληνική πολιτεία του είπε ότι το μόνο που μπορούσε να κάνει ήταν να τον διορίσει δημοδιδάσκαλο σε κάποιο χωριό της Βόρειας Ελλάδας. Όπως ήταν λογικό, επέστρεψε στη Γερμανία, συνέχισε την ακαδημαϊκή του πορεία διδάσκοντας ως καθηγητής πια σε διάφορα πανεπιστήμια και το 1915 συναντήθηκε με τον Άλμπερτ Άινστάιν, με τον οποίο είχε αλληλογραφία, καθώς αντάλλασσαν ερωτήματα, απαντήσεις και προβληματισμούς για τη θεωρία της σχετικότητας που ανέπτυσσε τότε ο Άινστάιν.
Όταν ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή δημοσίευσε την εργασία του επί των Αξιωμάτων της Ειδικής θεωρίας της σχετικότητας, το πρώτο συγχαρητήριο τηλεγράφημα έγραφε: «ΑΓΑΠΗΤΕ ΣΥΝΑΔΕΛΦΕ ΜΕ ΚΑΤΑΠΛΗΞΑΤΕ». Και είχε αποστολέα τον Άλμπερτ Αϊνστάιν…
Το 1920 στα 47 του χρόνια, ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή θα τα αφήσει όλα και θα πάει στη Σμύρνη για να κάνει αυτό που του ζήτησε ο Ελευθέριος Βενιζέλος: να οργανώσει εκεί, από το μηδέν, το Ιωνικό Πανεπιστήμιο. Δύο χρόνια μετά, το 1922, είναι όλα έτοιμα. Αλλά η μικρασιατική καταστροφή τα ανέτρεψε όλα. Ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή ήταν από τους τελευταίους που έφυγαν από τη Σμύρνη, αφού πρώτα φυγάδεψε την οικογένειά του στη Σάμο και έστειλε βιβλία, όργανα και αρχεία του Πανεπιστημίου στην Αθήνα. Εκεί βρίσκονται μέχρι σήμερα, στο Μουσείο Φυσικών Επιστημών και Τεχνολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Αφού επιχείρησε για δύο χρόνια να διδάξει στο Πανεπιστήμιο και στο Πολυτεχνείο στην Αθήνα, υπό συνθήκες μάλλον όχι και τόσο ακαδημαϊκές, επέστρεψε στη Γερμανία, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου, έγινε ο πρώτος επισκέπτης καθηγητής στο Χάρβαρντ, έδωσε διαλέξεις σε 20 αμερικανικά πανεπιστήμια, και άφησε πίσω του, καθ’ ομολογίαν όλων των συναδέλφων του παγκοσμίως, επιστημονικό έργο σπουδαίο.
Στην Ελλάδα αργήσαμε πολύ να μάθουμε για την παγκόσμια συνεισφορά του στα μαθηματικά. Στην Κομοτηνή ιδρύθηκε και λειτουργεί πλέον το Μουσείο Καραθεοδωρή με πολύτιμο υλικό από το αρχείο της οικογένειάς του.
Επιμέλεια – Παρουσίαση: Ειρήνη Λαλάκη